Bia Hơi Hà Nội

Trước khi Hà Nội có nhà máy bia thì đàn ông Hà Nội ướng rượu mơ, trước nữa uống rượu sen do dân làng Thụy Chương, một làng nằm bên Hồ Tây nấu. Thế kỷ XVIII và XIX, sĩ phu Bắc Hà ăn tết trùng cửu, trước tết này là mùa thu nên hoa cúc nhiều và Kẻ Mơ đã chế ra thứ rượu cúc thơm nhẹ, uống vào thấy người bay bay, thế nên mới có “Thu ẩm hoàng cúc hoa”. Đầu thế kỷ XVIII, người Thăng Long – Hà Nội đã uống vang nho, tất nhiên là chỉ các gia đình giàu có. Rượu do người Bồ Đào Nha đưa từ Ma Cao sang.

Năm 1890, Nhà máy bia Hommel bắt đầu xây dựng trên núi Voi đường Hoàng Hoa Thám (nay là Công ty bia Hà Nội), sau hai năm thì hoàn thành.  Nhà máy có hơn ba chục công nhân và công suất ban đầu là 150 lít/ngày. Bia chủ yếu phục vụ công chức và đám binh lính, sỹ quan Pháp đóng ở Hà Nội. Đến năm 1911, nhà máy mở rộng, trng bị thêm nhiều máy móc mới và thuê thêm công nhân. Có thêm hai hầm chứa bia thành phẩm chiều dài ba chục mét, một toàn nhà cao đặt máy xay, chỗ ủ malt. Có ba bể ủ bia đang chế, mỗi bể dung tích hai trăm mét khối.

Thập niên năm 20, từ bến tàu điện (bến xe buýt Đinh Tiên Hoàng hiện nay) đến nhà Khai Trí Tiến Đức (hiện nay là 16 Lê Thái Tổ) có rất nhiều quán giải khát ven hồ. Người ta chăng dây thừng quah các gốc cây, kê ít bàn nhỏ và ghế bán nước chanh chai, hoa quả, bánh gai, bánh quế, bánh xu xê, bánh cốm. Sau này có quán bán thêm bia chai Hommel. Hà Nội có một nhà máy bia nữa là Zitech (nhãn hiệu đầu con gấu) ở phố Quán Thánh, khánh thành vào năm 1928 có công suất nhỏ hơn Hommel.

Đến năm 1935, các nhà máy bia ở Đông Dương hợp doanh lại thành Công ty Bia – Đá Đông Dương. Lúc này, Hommel đã phát triển với khoảng ba trăm công nhân. Tới năm 1940, công suất khoảng năm triệu lít/năm. Năm 1954, thực dân Pháp ký hiệp định Geneva rút khỏi miền Bắc, chủ nhà máy đã cho tháo dỡ, phá hỏng máy móc, thiết bị, đốt hết các tài liệu kỹ thuật quan trong khiến nhà máy không thể hoạt động được. Đầu năm 1957 theo chính sách phục hồi kình thế của chế độ mới, Nhà máy Hommel được khôi phục. Nhờ sự cố gắp  của kỹ sư và công nhân cộng với sự giúp đỡ của hai chuyên gia bia Tiệp Khắc, ngày 15 – 8 – 1958, bia chai đầu tiên mang dấu hiệu Trúc Bạch đã xuất xưởng.

Cuối thập niên 90, các lò bia tư nhân xuất hiện tràn lan. Người ta gọi bia nấu thủ công nhà bia cỏ. Và bia cỏ có ở hang cùng  ngõ hẻm trong thành phố với giả rẻ nên lôi kéo dân lao động.

 

About Toàn Lê